Elektron

Elektronet
Ein finn elektron i alle vanlege stoff. Elektrona fyller det meste av atomet sitt volum, i form av ei elektronsky som bestemmer stoffa sine kjemiske og fysiske egenskaper. Elektron er negativt ladd, med ein ladning på −1,60219·10^( −19) coulomb, og er den lettaste elektrisk ladde partikkelen ein kjenner til. Elektronet sin masse er på // m e // = 9,1091 · 10^( −31) kg. Elektron (og ladning generelt) i bevegelse utgjør elektrisk straum. Oppgjennom åra har oppfatningen av elektronet forandra seg. Då elektrona vart sett på som små planeter i eit miniatyr-solsystem vart lyspæra og telefonen oppfunnen. Seinare såg ein på elektron som utgangspunktet for stråling, og ein oppfant då ting med namn som radar og radio, etter stråling (engelsk: radiation). Ut i fra slik me no ser på elektronet, at det har ein emne til å [|teleportere], fikk me datamaskina. Elektron vere enten bundne eller frie. I atom der tiltrekningskrafta fra atomkjena er sterk kan du finne bundne elektron, desse kan berre ha visse verdiar på grunn av kvantetilstanden. Frie elektron kan ein finne i vakuum, og i metaller som frie ledningselektron. Frie elektron kan, i motsettning til dei bundne, ha tilfeldige verdiar, og ligg derfor nærare biletet av klassiske partiklar. Elektron i vakuum kan nerme seg lyset sin hastighet, men vil aldri heilt nå det. Dette kan forklarast med den spesielle [|relativitetsverdien] som er basert på ein størrelse "gamma", eller Lorentz faktoren. Her er formelen for gamma;



Gamma er ein funksjon av v, hastigheten til partikkelen, og c. Du kan rekne ut kor mykje energi ein partikkel treng for å akselerere; gamma minus ein gonga med kvilemassen.

**Historie** M. Faraday er mannen som først anntok at det måtte finnast eit elektrisitetsatom. Lovene til Faraday seier at det alltid vil vere eit bestemt forhold mellom antall mol som vert utskilt og den straumen som har gått gjennom [|elektrolytten]. Dette vil seie at kvar molekyl eller atom har ein bestemt ladningsmengde som er lik for alle molekyl.

Joseph John Thomson gjennomførte i 1897 eit forsøk der han klarte å bestemme forholdet //e/m// (//m// er masse) for katodestrålene, som er berarar av negativ ladning. Thomson kalla desse ladningsberarane for strålekorpuskler (korpuskler = partikler). Seinare fekk dei namnet elektroner, då dei vart funnen i andre prosessar som f.eks. radioaktivitet der forholdet //e/m// var omtrent det same som Thomson hadde funne. J.J. Thomson fann ut at atoma inneheld små partiklar ved å utføre ulike eksperiment med glassrøyr som inneholdt gass under lavt trykk. Han laga ein atommodell som ser ut som ein bolledeig med rosiner, der deigen framstiller eit stoff med positiv ladning og rosinene er elektrona. Ein som var ueinig i denne teorien var Ernst Rutherford. Rutherford utførte i 1911, saman med Hans Geiter og Ernest Mardsen, eit eksperiment der dei sendte alfapartikler mot ein gullfolie. Gjennom dette forsøket såg dei at ein god del av alfapartiklane skifta retning, og at ein liten del av dei til og med spratt tilbake. Ut i frå gullfolie-eksperimentet laga Rutherford ein ny atommodell, planetmodellen.

Det var R. Millikan som gjennom eit oljedråpforsøk fant ein ganske nøyatig ladning for elektronet, som vart brukt i over 20 år.



Kjelder
__[|http://www.snl.no/elektron]__ __[|http://kjernefysikk.wikispaces.com/Atomkjernen]__ __[|http://no.wikipedia.org/wiki/Elektron]__